Xích thược là cây gì, có tác dụng gì?

Xích thược còn được gọi là thược dược, mẫu đơn đỏ, xuyên xích thược,... Rễ cây xích thược có vị chua đắng, tính hơi hàn, quy vào kinh Can, Tỳ giúp giảm đau, kháng viêm, cầm máu. Cùng tham khảo những cách dùng vị dược liệu quý này làm thuốc chữa bệnh qua bài viết dưới đây. Xích thược là cây gì? Tên khác: Thược dược, mẫu đơn đỏ, xuyên xích thược Tên khoa học: Paeonia...

Có thể bạn quan tâm:

Xích thược còn được gọi là thược dược, mẫu đơn đỏ, xuyên xích thược,… Rễ cây xích thược có vị chua đắng, tính hơi hàn, quy vào kinh Can, Tỳ giúp giảm đau, kháng viêm, cầm máu. Cùng tham khảo những cách dùng vị dược liệu quý này làm thuốc chữa bệnh qua bài viết dưới đây.

Xích thược là cây gì?

Mục lục

xich-thuoc

Xích thược được trồng chủ yếu ở Trung Quốc, Nhật Bản. Cây ưa sống ở những vùng núi cao có khí hậu mát mẻ và thường phát triển dưới những tán cây to hoặc các bụi cây.

Ở nước ta cây mọc hoang ở nhiều tỉnh thành ở miền Bắc như Hà Nội, Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn. Ngày nay, cây được trồng với số lượng nhiều để thu rễ làm dược liệu. Một số nhà dân còn đem về trồng làm cảnh.

Các rễ có kích thước to, dài, chắc, nhiều bột của cây xích thược được dùng làm dược liệu.

Thông thường, những cây xích thược được 4 năm tuổi mới được thu hoạch. Vào tháng 6 – 10 hàng năm, rễ cây được đào lên, cắt bỏ rễ con, gọt vỏ và rửa sạch.

Đặc điểm nhận dạng cây xích thược

Xích thược là một loại thực vật sống lâu năm, thân thảo, có chiều cao trung bình dao động từ 50 – 80 cm. Lá kép lông chim, màu xanh, mọc so le. Một lá có thể phân chia thành 9 – 12 phần không đều nhau, hình ngọn giáo, nhọn ở đầu, phía dưới cuống có màu sắc hơi hồng.

Hoa chích thược chỉ mọc đơn độc 1 bông, không tạo chùm. Hoa to, có khoảng 8 cánh, ngửi mùi tương tự như hoa hồng. Mỗi thân cây có thể mọc 1 – 7 hoa. Khi chưa nở hoa thường có màu hồng thịt, sau chuyển dần sang sắc trắng tinh. Bên trong chứa bao phấn màu da cam.

Quả xích thược chứa 3 – 5 lá noãn

Đặc điểm của dược liệu

Dược liệu được sử dụng chính là rễ xích thược. Nó có hình trụ, hơi cong, chiều dài khoảng 5 – 40cm, kích thước đường kính dao động từ 0,5 – 3 cm. Bên ngoài vỏ rễ có màu nâu, hơi nhăn và có các rãnh dọc và rễ con.

Chất rễ cứng, giòn, dùng tay có thể bẻ gãy rất dễ dàng. Bên trong rễ có thể có màu trắng phấn hoặc hồng nhạt. Mặt cắt có vân xuyên tâm, vỏ hẹp, một số rễ còn có khe nứt. Rễ xích thược có hương thơm nhẹ, vị hơi đắng xen lẫn vị chua và chát.

Bào chế xích thược dược liệu như thế nào?

Tùy theo kinh nghiệm của các vùng miền mà có nhiều cách bào chế xích thược khác nhau. Bao gồm:

Lưu ý: Tránh phơi ngoài nắng to hoặc sấy ở nhiệt độ quá cao khiến rễ bị nứt, cong queo.

Thành phần hóa học có trong rễ cây xích thược

Phân tích trong phòng thí nghiệm cho thấy rễ xích thược chứa các chất sau

Xích thược có tác dụng gì?

Tính vị: Vị chua đắng, Tính hơi hàn

Quy kinh: Theo y học cổ truyền, xích thược có khả năng quy vào kinh Tỳ và phần huyết của kinh Can.

Tác dụng dược lý

– Theo nghiên cứu khoa học xích thược có những tác dụng sau:

– Theo Đông y:

Xích thược có tác dụng thanh nhiệt, giảm đau, chống ứ, kích thích lưu thông khí huyết, điều kinh. Khi dùng tươi có tác dụng hành huyết, tán tà. Xích thược sao tẩm rượu giúp cầm máu, chống thổ huyết, chữa chảy máu cam. Xích thược sao tẩm với giấm có tác dụng trị đau bụng, bế kinh.

Ngoài ra, xích thược còn được dùng đơn độc hoặc phối hợp với các vị thuốc khác chủ trị các chứng:

Liều lượng, cách dùng xích thược

Liều dùng: Thông thường là 6 – 12g/ngày. Liều này có thể được thầy thuốc tăng giảm để phù hợp với thể trạng và mức độ bệnh của từng đối tượng sử dụng.

Cách dùng: Làm thuốc sắc dạng tươi hoặc khô, tán bột làm hoàn hoặc chế thành cao bôi ngoài da

Một số bài thuốc sử dụng xích thược

1. Điều trị băng huyết, khí hư, giảm đau bụng

2. Điều trị đau nhức xương khớp, phù tay chân, lịch tiết phong

3. Chữa gãy xương lúc mới bị, đau nhức do ứ thương

4. Điều trị đau thắt ngực do ảnh hưởng của bệnh mạch vành

+ Cách 1:

+ Cách 2:

5. Chữa tiểu đau, tiểu buốt, bệnh viêm tuyến tiền liệt ở nam giới

6. Trị chứng tích khối, đau ở một chỗ, khi nằm thì bụng sa xuống

7. Điều trị bệnh loét dạ dày, đau do huyết ứ

8. Ôn dương, kiện tỳ, cầm máu, trị nôn ói ra máu, bệnh thương hàn

9. Chữa bệnh đau mắt đỏ kéo màng, gan nóng mắt đỏ, làm sáng mắt

10. Điều trị nhọt độc sưng đau, lương huyết

11. Chữa mụn nhọt vào mùa hè, nhọt sưng ở vú

12. Điều hòa khí huyết ở phụ nữ, trị tắc kinh

13. Chữa bế kinh

14. Chữa chảy máu cam

15. Trị viêm tắc động mạch

16. Điều trị rong kinh ở phụ nữ do đặt vòng tránh thai

17. Trị chảy máu dưới da

Kiêng kị khi dùng xích thược chữa bệnh

+ Chống chỉ định xích thược cho các trường hợp sau:

+ Thận trọng:

Tóm lại, rễ cây xích thược có vị chua đắng, tính hơi hàn, quy vào kinh Can, Tỳ giúp giảm đau, kháng viêm, cầm máu. Tùy thuộc vào tình trạng bệnh mà cách dùng, liều lượng và thời gian dùng xích thược ở mỗi người khác nhau. Do đó, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng thuốc điều trị bệnh.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 20/01 năm 2021 | Cây thuốc | Tag: . .