Phan tả diệp là cây gì, có tác dụng gì?

Cây phan tả diệp hay còn gọi là hiệp diệp, tiêm diệp,... theo Đông y lá phan tả diệp được sử dụng để thông tiện, hỗ trợ thống tiêu hóa. Tuy nhiên, Phan tả diệp có tính hàn sử dụng nhiều có thể dẫn đến tiêu chảy và một số bệnh lý liên quan khác. Chi tiết tham khảo về công dụng của cây phan tả diệp được chia sẻ bên dưới. Phan tả diệp là cây gì? Tên gọi khác: Hiệp diệp,...

Có thể bạn quan tâm:

Cây phan tả diệp hay còn gọi là hiệp diệp, tiêm diệp,… theo Đông y lá phan tả diệp được sử dụng để thông tiện, hỗ trợ thống tiêu hóa. Tuy nhiên, Phan tả diệp có tính hàn sử dụng nhiều có thể dẫn đến tiêu chảy và một số bệnh lý liên quan khác. Chi tiết tham khảo về công dụng của cây phan tả diệp được chia sẻ bên dưới.

Phan tả diệp là cây gì?

Mục lục

phan-ta-diep

Phan tả diệp thường mọc hoang ở các khu vực nhiệt đới như châu Phi, Ai Cập và Ấn Độ (phía Tây Bắc và Nam). Do đó, Phan tả diệp thường được chia thành 2 loại: Phan tả diệp Ai Cập (lá nhọn) và Phan tả diệp lá hẹp (Ấn Độ).

Ở nước ta, Hiệp diệp được trồng và phát triển tốt ở Ninh Thuận, Phú Yên, Hà Nội, SaPa (Lào Cai) để ứng dụng làm thuốc.

Lá và hạt Phan tả diệp được sử dụng để làm dược liệu.

Lá Phan tả diệp thường được thu hoạch vào mùa nắng. Sau đó phơi lá dưới ánh sáng mặt trời, thường xuyên đảo lá để lá có thể khô đều. Không nên phơi lá quá dày, tránh để lá bị úa vàng, chuyển màu trước khi khô hoàn toàn.

Ngoài ra, nếu không muốn phơi nắng, lá Hiệp diệp có thể được sấy khô ở nhiệt độ 40 – 50 độ C.  Sau đó đóng gói, bảo quản, dùng dần.

Đặc điểm nhận dạng cây phan tả diệp

Phan tả diệp hay Hiệp diệp là cây bụi, thân nhỏ, có thể cao đến 1 mét. Thân cây mảnh, nhỏ, phần thành nhiều cành, có màu xanh nhạt hoặc được bao phủ bởi một lớp lông mịn.

Hiệp diệp lá nhọn (có nguồn gốc từ Ai Cập), lá cây mọc so le, lá kép, hình trứng hoặc hình mác, chiều dài từ 2 – 4 cm, mũi lá nhọn ở đỉnh. Lá có màu xanh nhạt, màu xanh xám. Bề mặt lá có một lớp lông mịn và dễ rơi ra khi chạm vào. Hiệp diệp lá hẹp (có nguồn gốc từ Ấn Độ), lá có hình bầu dục, hơi cong, mũi lá ngắn hoặc lồi ra. Lá thường không đối xứng, mỗi cành có khoảng 5 – 8 đôi chét lá, lá dài khoảng 3 – 5 cm.

Hoa Hiệp diệp có màu vàng, hoặc vàng nhạt, xanh nhạt, cánh hình bầu dục dài. Hoa thường mọc ở chùm nách lá, có 10 nhị trong đó có 3 nhị lép. Quả loại đậu, có hình trứng, hơi dẹt, dài khoảng 4 – 6 cm. Mỗi quả chứa khoảng 6 – 8 hạt, hình trứng, có màu lục pha nâu.

Thành phần hóa học có trong lá cây phan tả diệp

Một số thành phần có trong lá Phan tả diệp bao gồm:

Cây phan tả diệp có tác dụng gì?

Tính vị: Phan tả diệp tính hàn, vị ngọt, đắng

Quy kinh: Quy về kinh đại tràng

Theo nghiên cứu hiện đại:

Tùy theo liều lượng sử dụng, Phan tả diệp có tác dụng nhuận tràng (sau 5 – 7 giờ) hoặc tẩy mạnh (điều trị đau bụng đi ngoài phân lỏng). Nếu sử dụng liều mạnh có thể gây nôn mửa kéo dài trong 3 – 4 giờ, tẩy kéo dài 1 – 2 ngày, sau đó người bệnh sẽ không bị táo lại.

Theo dõi trên phim X – quang, công dụng của Hiệp diệp như sau:

Theo y học cổ truyền:

Phan tả diệp tả nhiệt, tiêu tích trệ, hỗ trợ thông đại tiện. Thường được sử dụng để điều trị đại tràng táo kết, phân khô cứng kèm theo tiết dịch nhầy, tiêu hóa thức ăn kém gây chướng bụng đầy hơi, khó tiêu.

Liều lượng, cách dùng cây phan tả diệp

Cách sử dụng khuyến cáo:

Lá Phan tả diệp dùng hãm với nước sôi uống như trà. Khi hãm lá, chỉ cần hãm với nước đun sôi trong 5 phút, gạn lấy phần nước. Thực hiện lại như vậy 3 lần, hòa trộn phần nước hãm, dùng uống khi còn ấm.

Không nên đun sôi trong thời gian lâu. Điều này có thể làm phân hủy các Sennosid, khiến dược tính được hấp thu ngay ở ruột nôn và làm mất khả năng tác dụng lên ruột già và thông tiện.

Liều dùng khuyến cáo:

Một số bài thuốc sử dụng phan tả diệp

1. Hỗ trợ điều trị táo bón

Bài thuốc 1: Bài thuốc táo bón do nhiệt táo

Bài thuốc 2: Bài thuốc điều trị táo bón do nhiệt tích

Bài thuốc 3: Bài thuốc điều trị táo bón do thực tích

2. Hỗ trợ chức năng ruột sau phẫu thuật

Sử dụng 4 g Hiệp diệp hãm nước, dùng uống mỗi ngày một lần.

3. Chữa đầy bụng, rối loạn tiêu hóa

Dùng 2 g Phan tả diệp, Đại hoàng, Binh lang, mỗi vị 3 g, Sơn tra 10 g sắc thành thuốc, dùng uống mỗi ngày một lần.

4. Tẩy ruột trước khi phẫu thuật hậu môn

Buổi chiều hôm trước khi phẫu thuật cần nhịn ăn. Vào lúc 3 giờ chiều hãm 10 g Phan tả diệp với nước sôi, dùng uống khi còn ấm.

5. Chữa thấp nhiệt kết ở tạng phủ gây mụn nhọt

Dùng Phan tả diệp 12 g hãm với nước sôi, để nguội, lọc bỏ phần bã, dùng uống hết một lần. Mỗi ngày sử dụng 2 thang cho đến khi đại tiện thông lợi thì dừng thuốc.

6. Chữa ruột khô gây phân cứng, táo bón

Dùng 12 g Phan tả diệp, 16 – 20 g Quyết minh tử, 12 g Nhân trần, 6 g Cam thảo sắc nước, dùng uống như trà.

7. Điều trị viêm tụy cấp, viêm túi mật, bệnh sỏi đường mật và xuất huyết tiêu hóa

Sử dụng 4 viên nang chiết xuất Phan tả diệp (mỗi viên chứa 2.5 g thuốc thô), dùng uống 3 lần mỗi ngày. Trong 24 giờ nếu như chưa đại tiện được thì dùng thêm một viên.

Lưu ý khi sử dụng cây phan tả diệp chữa bệnh

Kiêng kỵ:

Độc tính:

Tóm lại, ,lá cây phan tả diệp thường được sử dụng để nhuận tràng, thông tiện, điều trị táo bón. Tuy nhiên, trước khi sử dụng người bệnh nên trao đổi với thầy thuốc để được hướng dẫn cụ thể.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 26/08 năm 2020 | Cây thuốc | Tag: . . .