Nhục đậu khấu là cây gì, có tác dụng gì?

Nhục đậu khấu còn gọi là nhục quả, ngọc quả, đậu khấu,... là vị thuốc được sử dụng để phổ biến trong y học cổ truyền. Nhục đậu khấu dược liệu có tác dụng hỗ trợ hệ thống tiêu hóa và kích thích hệ thống thần kinh. Chi tiết tham khảo về công dụng của nhục đậu khấu được chia sẻ bên dưới. Nhục đậu khấu là cây gì? Tên gọi khác: Nhục quả, Ngọc quả, Đậu...

Có thể bạn quan tâm:

Nhục đậu khấu còn gọi là nhục quả, ngọc quả, đậu khấu,… là vị thuốc được sử dụng để phổ biến trong y học cổ truyền. Nhục đậu khấu dược liệu có tác dụng hỗ trợ hệ thống tiêu hóa và kích thích hệ thống thần kinh. Chi tiết tham khảo về công dụng của nhục đậu khấu được chia sẻ bên dưới.

Nhục đậu khấu là cây gì?

Mục lục

nhuc-dau-khau

Nhục đậu khấu có nguồn gốc từ  quần đảo Maluku (Indonesia) và được trồng rộng rãi ở các nước vùng nhiệt đới như ở Campuchia, Ấn Độ, Malaysia. Tại Trung Quốc, cây được trồng thử nghiệm và phát triển tốt ở các tỉnh Quảng Đông – Quảng Tây và Vân Nam.

Ở nước ta, cây Nhục đậu khấu thường phổ biến ở các tỉnh miền Nam.

Các bộ phận của Nhục đậu khấu được ứng dụng làm dược liệu bao gồm:

Cách sơ chế nhục đậu khấu dược liệu

Cây Nhục đậu khấu sau khi trồng được 7 năm thì có thể thu hoạch liên tục trong 60 – 70 năm. Vào năm 25 tuổi, cây cho thu hoạch ổn định và phong phú nhất. Mỗi năm có thể thu hoạch 2 lần vào tháng 4 – 6 và tháng 11 – 12.

Sau khi thu hái, mang về tách riêng phần vỏ quả giữ lại phần áo quả (Đông y gọi là Nhục y quả hoặc Ngọc quả hoa). Sau đó ngâm phần dược liệu với muối rồi sấy hoặc phơi khô.

Ngoài ra, có thể hong dược liệu với lửa nhỏ cho đến khi lắc nghe có tiếng lóc cóc là được. Việc sấy và làm khô hạt thường kéo dài đến 2 tháng. Sau đó có thể tách phần vỏ quả để lấy phần nhân Nhục đậu khấu, phân loại theo kích thước hạt, ngâm qua nước vôi để ngăn ngừa cân trùng và nấm mốc.

Đặc điểm nhận dạng cây nhục đậu khấu

Cây Nhục đậu khấu thân gỗ, độ cao khoảng 8 – 10 mét, cây nhỏ, cành mảnh, toàn thân cây nhẵn. Lá cây mọc so le, phiến lá mác, hình elip, đỉnh lá ngắn, gốc lá rộng, mép lá nguyên, có 8 – 10 gân lá đối xứng 2 bên. Cuống lá dài khoảng 7 – 10 mm.

Hoa thường có màu vàng trắng, mọc thành xim ở các kẽ lá. Cụm hoa dài 1 – 3 cm, nhẵn. Các thùy hoa có hình bầu dục hoặc hình tam giác, bên ngoài màu nâu.

Quả hạch, hình cầu hoặc hình quả lê, đường kính khoảng 5 – 8 cm. Quả thường mọc đơn, có cuống ngắn hoặc cuống dài quả buông thõng xuống. Khi chín, đáy quả sẽ nở ra theo chiều dọc thành 2 mảnh lộ ra phần hạt bên trong. Hạt Nhục đậu khấu có vỏ dày và được bao bọc bởi một lớp áo màu hồng.

Thành phần hóa học có trong nhục đậu khấu

Dược liệu Nhục đậu khấu chứa các thành phần hóa học chủ yếu như sau:

Nhục đậu khấu có tác dụng gì?

Tính vị

Nhục đậu khấu quy kinh:

Nhục đậu khấu có công dụng gì?

Theo y học cổ truyền, Đậu khấu mang lại các công dụng như:

Liều lượng, cách dùng nhục đậu khấu

Nhục quả có thể dùng dưới dạng nước sắc, bột hoặc viên hoàn.

Liều lượng khuyến cáo dưới dạng thuốc sắc là 3 – 10 g mỗi ngày, dạng bột và viên hoàn khoảng 1.5 – 3 g mỗi ngày.

Một số bài thuốc sử dụng nhục đậu khấu

1. Chữa tiêu chảy, đau bụng, ăn không tiêu, nôn mửa, ăn kém

Bài thuốc thứ nhất: Sử dụng 0.5 g Nhục đậu khấu, 0.2 g Đinh hương tán thành bột mịn, trộn đều. Sau đó hòa với 1 g đường sữa, chia thành 3 lần uống trong ngày.

Bài thuốc thứ hai: Sử dụng 80 g Nhục quả, 40 g Đinh hương, 100 g Quế, 30 g Sa nhân, tán thành bột mịn, trộn đều cùng 250 g Calci Carbonat, 500 g đường. Mỗi lần dùng 0.5 – 4 g, ngày dùng một lần.

2. Điều trị thấp chướng, chán ăn, bệnh có thể gây đại tiện

Sử dụng Đậu khấu, Khinh phấn, Binh lang, mỗi vị 1 phân, Hắc sửu 1.5 lạng, nghiền thành bột mịn, làm thành viên hoàn to bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần dùng khoảng 10 – 20 viên, ngày uống 3 lần sau bữa ăn chính (theo Tuyên Minh luận phương – Nhục đậu khấu hoàn).

3. Chữa tiêu chảy nhiều ngày do lao ruột kèm thận dương hư và viêm đại tràng mạn tính

Bài thuốc thứ nhất: Sử dụng 6 g Nhục đậu khấu, 10 – 20 g Bổ cốt chi, 10 g Ngũ vị tử, 15 g Đẳng sâm, 9 g Ngô thù du sắc thành uống, dùng uống khi còn nóng.

Bài thuốc thứ hai: Sử dụng 5 g Nhục đậu khấu, 5 g Ngũ vị tử, 4 g Ngô thù du, 10 g Bổ cốt chi, 3 quả Đại táo kèm 3 lát gừng tươi, sắc thành thuốc, uống với nước nhạt trước khi đi ngủ.

4. Chữa tỳ hư tiết tả, chán ăn, ruột kêu

Sử dụng 1 quả Đậu khấu, khoét 3 lỗ rỗng nhét 3 cục nhũ hương nhỏ vào trong, dùng bột miến chặn kín, miến chín làm mức, bỏ miến giã nhỏ. Mỗi lần sử dụng 5 g (trẻ nhỏ dùng 2.5 g) uống cùng với nước cơm (theo Dương thị gia tàng phương – Nhục đậu khấu tán).

5. Điều trị tiết tả hư tỳ, lý khí

Sử dụng 2 quả Nhục đậu khấu, dấm gạo hòa với bột miến, mang đi gói kín lại đặt trong tro nước khiến vàng sém, sau đó nghiền nhỏ. Mỗi lần dùng 2 – 3 g (theo Tục truyền tín phương).

6. Chữa thủy tả vô độ, bụng đau, ruột kêu

Nghiền nhỏ 1 lạng Nhục đậu khấu bỏ vỏ, 2 lạng miến trắng trộn với nước gừng tươi làm thành bánh gói bột Nhục quả, sau mang đi tán nhỏ. Mỗi lần dùng 3 g, mỗi ngày hai lần, dùng thuốc khi đói cùng với nước cơm (theo Thánh tễ tổng lục – Nhục đậu khấu tán).

7. Chữa nôn mửa không ngừng

Dùng 1 lạng Nhục quả bỏ vỏ, 1 lạng Nhân sâm (dùng đầu, bỏ bẹ), 1 lạng Hậu phác (bỏ vỏ, đồ nước gừng tươi, nướng chín thơm), tán thô thành bột mịn.

Mỗi lần dùng 3 g hỗn hợp trên sắc cùng 1/2 phân Sinh khương, 1 nắm gạo tẻ, 1 bát nước to. Sắc đến khi nước còn 5 phần thì bỏ phần bã, dùng uống thay nước trong ngày (theo Thánh huệ phương).

8. Điều trị rong kinh, đau bụng kinh, đau lưng, ho do co thắt

Sử dụng bột Đậu khấu, ngọn cây Gai mèo, Bạch đậu khấu, Đinh hương, Long não, Bạch hoa xà, mỗi vị phân lượng bằng nhau, tán thành bột mịn, trộn đều. Mỗi lần dùng 0.75 – 1.5 g, dùng kèm với mật ong, ngày uống 2 lần.

Lưu ý khi sử dụng nhục đậu khấu chữa bệnh

Độc tính và lưu ý khi dùng:

Kiêng kỵ khi sử dụng:

Như vậy, nhục đậu khấu dược liệu có tác dụng hỗ trợ hệ thống tiêu hóa và kích thích hệ thống thần kinh. Nhục đậu khấu là vị thuốc quen thuộc trong y học với nhiều công dụng chữa bệnh. Tuy nhiên, Nhục quả chứa độc tính, do đó người dùng nên trao đổi với thầy thuốc để được hướng dẫn về liều lượng và cách sử dụng hiệu quả, an toàn.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 13/01 năm 2021 | Cây thuốc | Tag: .