Ngưu tất là cây gì, có tác dụng gì?

Ngưu tất hay còn gọi là cây cỏ xước, bách bội, ngưu tịch, hoài ngưu tất, xuyên ngưu tất,... Cây ngưu tất là vị thuốc có tính ôn, vị đắng, chua đi vào hai kinh can và thận. Trong Y học cổ truyền thường dùng dược liệu này trong các bài thuốc chữa viêm họng, đau bụng kinh, sốt, suy thận… chi tiết bên dưới. Ngưu tất là cây gì? Tên khác: Cỏ xước, bách bội, ngưu tịch, hoài ngưu tất,...

Có thể bạn quan tâm:

Ngưu tất hay còn gọi là cây cỏ xước, bách bội, ngưu tịch, hoài ngưu tất, xuyên ngưu tất,… Cây ngưu tất là vị thuốc có tính ôn, vị đắng, chua đi vào hai kinh can và thận. Trong Y học cổ truyền thường dùng dược liệu này trong các bài thuốc chữa viêm họng, đau bụng kinh, sốt, suy thận… chi tiết bên dưới.

Ngưu tất là cây gì?

Mục lục

nguu-tat

Cây ngưu tất được trồng bằng hạt. Ở các vùng đồng bằng cây thường được gieo hạt vào các tháng 9 hoặc 10, ở miền núi thì người dân gieo hạt vào tháng 2 – 3. Sau khoảng 6 tháng có thể thu hoạch.

Ngoài Việt Nam, ngưu tất còn được trồng ở một số quốc gia như Nepal, Nhật, Ấn Độ hay Trung Quốc ( Tứ Xuyên, Quý Châu).

Ở nước ta, cây ngưu tất đang được trồng rộng rãi với số lượng lớn để lấy dược liệu phục vụ cho việc chữa bệnh. Loài ngưu tất được người dân trồng có nguồn gốc từ Trung Quốc sẽ cho rễ to hơn so với các cây mọc hoang.

Những cây già úa vàng sẽ được thu hoạch rễ trước. Rễ ngưu tất mang về rửa sạch đất cát, cắt bỏ rễ con và đầu rễ, đem phơi cho đến khi rễ hơi héo. Sau đó hun vài lần với lưu huỳnh và tiếp tục phơi cho đến khi khô hẳn, cắt lát mỏng . Những rễ to, dài và dẻo sẽ có giá trị cao hơn.

Phân tích thành phần hóa học của rễ ngưu tất thu được các chất sau:

Đặc điểm nhận dạng cây ngưu tất

Cây ngưu tất thuộc dạng thân thảo sống lâu năm. Thân cây mọc thẳng, có 4 cạnh được chia làm nhiều đốt. Chiều cao của cây trưởng thành dao động từ 60 đến 110cm.

Cây có nhiều cành mọc chĩa ra 2 bên, lá mọc đối hình bầu dục, có lông bao phủ trên mặt, hai bên mép hình gợn sóng. Cuống lá chỉ dài khoảng 1 – 3cm. Phiến lá hình trứng.

Ngưu tất thường ra hoa vào tháng 5 đến tháng 9. Hoa mọc ở kẽ lá, ngọn hoặc ngay đầu cành. Cây kết quả vào tháng 10 hoặc 11 hàng năm. Quả ngưu tất hình bầu dục, bóc vỏ ra thấy 1 hạt bên trong.

Bộ phận dùng: Rễ cây. Rễ ngưu tất phơi khô được sử dụng làm dược liệu. Nó có màu vàng tro, bề mặt nhăn nheo, vị hơi ngọt.

Bảo quản: Để thuốc nơi mát mẻ, tránh ẩm

Rễ cây ngưu tất có tác dụng gì?

Tính vị: Ngưu tất tính ôn. Vị đắng xen lẫn vị chua

Quy kinh: Đi vào hai kinh Can, Thận

Trong y học cổ truyền, ngưu tất có tác dụng hoạt huyết, điều kinh, trừ ứ, mạnh gân cơ, kích thích tiểu tiện, bổ can thận. Dược liệu này được dùng trong các bài thuốc chữa bệnh chảy máu dạ con, bí tiểu, bế kinh, đau bụng kinh, phong hàn tê thấp, đau lưng, mỏi gối…

Thử nghiệm cao lỏng ngưu tất trên động vật thu được kết quả sau:

Ngoài ra, hoạt chất saponin trong ngưu tất còn có tác dụng giảm huyết áp, hạ cholestorol máu, ức chế sự phát triển của nhiều loại sâu bọ.

Cách dùng và liều lượng: Dùng 12 – 20g/ngày. Cách dùng ngưu tất phổ biến nhất là sắc hoặc ngâm rượu uống.

Độc tính: Ngưu tất không độc. Tuy nhiên dược liệu này có thể khiến một số trường hợp bị dị ứng. Hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng để hạn chế những rủi ro không mong muốn.

Một số bài thuốc hay từ rễ cây ngưu tất

1. Chữa lên sởi có viêm họng

2. Trị chảy máu dạ con

3. Chữa bí tiểu cho người cao tuổi

4. Chữa bế kinh, đau bụng kinh

5. Trị rong kinh

6. Điều trị viêm đa khớp dạng thấp

7. Chữa chảy máu cam

8. Chữa phong hàn tê thấp, viêm khớp, đau khớp, đau lưng, mỏi gối

9. Trị đau tụ huyết bụng dưới, phù nề đầu gối, yếu gân cốt, đầu ngón chân lạnh buốt

10. Chữa bại liệt, phong thấp, bệnh xơ vữa thành mạch

12. Chữa tụ máu, ứ máu do bị thương, nhức mỏi tay chân sau khi đi xa về

13. Chữa dính ruột sau mổ

14. Chữa đau đầu, rối loạn tiền đình, thừa cân, khó đi cầu, đêm trằn trọc khó ngủ

15. Chữa cholesterol máu cao

16. Chữa đau lưng, mỏi gối, miệng khô, phong thấp, đau rát họng, khớp tay chân co quắp

17. Chữa tắc kinh, bế kinh

18. Chữa tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim

19. Trị quai bị

20. Chữa viêm mũi dị ứng gây sổ mũi

21. Hạ sốt

22. Chữa viêm nhiễm ở gan, thận, bàng quang

23. Chữa bệnh thấp khớp trong giai đoạn đang sưng

24. Chữa rối loạn kinh nguyệt, huyết hư

25. Chữa viêm cầu thận, vàng da, viêm gan do virus, nhiễm trùng bàng quang, tiểu ra máu

26. Điều trị suy thận, phù thũng

27. Chữa xuất huyết cơ năng tử cung

Kiêng kỵ khi sử dụng cây ngưu tất chữa bệnh

Nếu bạn đang mang thai, thường xuyên bị ra nhiều máu trong thời kỳ hành kinh hoặc bị băng huyết tuyệt đối không nên dùng ngưu tất

Nam giới bị di tinh, mộng tinh, hoạt tinh dùng ngưu tất có thể khiến bệnh tình thêm trầm trọng

Kiêng dùng ngưu tất cho các trường hợp bị tiêu chảy do tỳ hư

Theo Dược Tính Luận, ngưu tất kỵ thịt trâu. Tránh dùng thực phẩm này trong quá trình dùng ngưu tất trị bệnh.

Tóm lại, Cây ngưu tất thường dùng trong các bài thuốc chữa viêm họng, đau bụng kinh, sốt, suy thận… Hi vọng qua bài viết Ngưu tất là cây gì, có tác dụng gì? giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về công dụng chữa bệnh của cây ngưu tất.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 30/07 năm 2020 | Cây thuốc | Tag: . . .