Khổ sâm là cây gì, có tác dụng gì?

Cây khổ sâm có 2 loại đó là khổ sâm cho lá và khổ sâm cho rễ. Khổ sâm cho lá có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, giúp giảm đau, chống dị ứng,... Khổ sâm cho rễ có tác dụng chữa trị sốt cao, viêm tai giữa cấp và mãn tính, nhiễm trùng roi âm đạo, nhiệt lỵ, tiêu chảy, sán lãi, lở ngứa… Người bệnh cần phải phân biệt rõ để ứng dụng vào từng bài thuốc cho phù hợp. Bởi nếu sử...

Có thể bạn quan tâm:

Cây khổ sâm có 2 loại đó là khổ sâm cho lá và khổ sâm cho rễ. Khổ sâm cho lá có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, giúp giảm đau, chống dị ứng,… Khổ sâm cho rễ có tác dụng chữa trị sốt cao, viêm tai giữa cấp và mãn tính, nhiễm trùng roi âm đạo, nhiệt lỵ, tiêu chảy, sán lãi, lở ngứa… Người bệnh cần phải phân biệt rõ để ứng dụng vào từng bài thuốc cho phù hợp. Bởi nếu sử dụng không đúng cách có thể sẽ phát sinh một số vấn đề không mong muốn.

Khổ sâm là cây gì?

Mục lục

Khổ sâm cho lá: Tên gọi khác là khổ sâm bắc bộ, cây cù đèn. Tên khoa học là Croton tonkinensis Gagnep, thuộc họ thầu dầu (Euphorbiaceae).

Khổ sâm cho rễ: Tên gọi khác là dã hòe, khổ cốt. Tên khoa học là Sophora flavescens Ait, thuộc họ đậu (TFabaceae).

Cây khổ sâm cho lá (bên trái) và Cây khổ sâm cho rễ ( bên phải)

Cây khổ sâm cho lá mọc hoang và được trồng khá phổ biến ở nước ta, nhất là ở các tỉnh ở vùng đồng bằng Bắc bộ. Còn cây khổ sâm cho rễ thì có nguồn gốc từ Trung Quốc, hiện nay một số tỉnh miền núi phía Bắc nước ta cũng đang trồng giữ giống.

Tên gọi của từng loại khổ sâm đặc trưng cho bộ phận của cây dùng làm vị thuốc. Khổ sâm cho lá thì lá là bộ phận dùng, còn khổ sâm cho rễ thì thu rễ làm vị thuốc.

Lá khổ sâm được thu hái vào thời điểm cây sắp ra hoa. Có thể dùng ở cả dạng tươi hay phơi khô để dùng dần.

Còn với khổ sâm cho rễ, thời điểm thu hái thích hợp nhất là vào mùa xuân và mùa thu. Sau khi đào rễ về đem bỏ phần rễ con rồi rửa sạch và thái thành từng lát mỏng. Sau đó đem ngâm rễ tươi vào nước vo gạo khoảng 3 tiếng đồng hồ rồi rửa sạch. Cuối cùng đem phơi hay sấy cho khô.

Đặc điểm nhận dạng cây khổ sâm

Khổ sâm cho lá:

Đây là một loại cây nhỏ có chiều cao vào khoảng 0,72 – 1m. Lá mọc so le nhưng gần như đối nhau, đôi khi có thể mọc thành từng vòng giả gồm khoảng 3 – 4 lá. Phiến lá dài có hình mũi mác, phần mép nguyên, cả 2 mặt lá đều có nhiều lông tỏa tròn óng ánh.

Cụm hoa mọc ở đầu cành hay kẽ lá, có cả hoa đơn tính và lưỡng tính. Hoa cái có 5 lá đài cùng 3 vòi nhụy còn hoa đực cũng có 5 lá đài nhưng chỉ có 1 – 2 nhị. Quả có màu hung đỏ có lông trắng gồm 3 mảnh vỏ. Hạt có màu nâu hung, hình trứng và có mỏ. Mùa hoa quả rơi vào khoảng tháng 5 tới tháng 8.

Khổ sâm cho rễ:

Đây là loại cây có cành nhỏ với chiều cao thường dưới 1m. Lá của cây khá giống với lá phan tả diệp, là lá kép lông chim mọc so le nhau. Lá có hình mác, chiều dài khoảng từ 2 – 5cm.

Hoa có màu vàng nhạt, mọc thành từng cụm dài 10 – 20cm tại ngọn hay kẽ lá, dải theo chiều dài của nhánh cây. Loại cây này có thân khá nhỏ nhưng phần rễ lại khá lớn. Quả có hình cầu, đầu thuôn dài, màu đen, thường dài khoảng 5 – 12cm.

Thành phần hóa học có trong khổ sâm

Trong lá khổ sâm có chứa một số thành phần chính như sau:

Phân tích rễ khổ sâm ghi nhận có các thành phần sau:

Khổ sâm có tác dụng gì?

Tính vị và quy kinh

Tác dụng dược lý của khổ sâm cho lá

Theo y học cổ truyền:

Theo y học hiện đại:

Tác dụng dược lý của khổ sâm cho rễ

Theo y học cổ truyền:

Theo y học hiện đại:

Liều lượng, cách dùng khổ sâm dược liệu

Tùy thuộc vào từng bài thuốc mà có thể sử dụng dược liệu với nhiều cách khác nhau. Đối với khổ sâm cho lá thường dùng khô dưới dạng thuốc sắc hay hãm lấy nước uống mỗi ngày khoảng 12 – 20g. Hoặc có thể dùng 8 – 10 lá dạng tươi nhai trực tiếp.

Còn với khổ sâm cho rễ thì có thể dùng ở các dạng phổ biến như thuốc sắc, tán bột, làm viên hoàn. Liều lượng được khuyến cáo dùng trong một ngày là khoảng từ 10 – 12g.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ khổ sâm cho lá

Vị thuốc khổ sâm cho lá được dùng phổ biến trong một số bài thuốc sau đây:

1. Bài thuốc chữa đau dạ dày

2. Bài thuốc hỗ trợ chữa viêm đại tràng mãn tính

3. Bài thuốc chữa đầy bụng, khó tiêu

4. Bài thuốc chữa bệnh vẩy nến, lở ngứa

5. Bài thuốc chữa chứng kiết lỵ kèm hay đau bụng đi ngoài

6. Bài thuốc trị đau bụng không rõ nguyên nhân

Một số bài thuốc chữa bệnh từ khổ sâm cho rễ

Sau đây là một số bài thuốc có sử dụng dược liệu khổ sâm cho rễ:

1. Bài thuốc Khổ sâm hoàn – Hòa tễ cục phương

2. Bài thuốc Phổ tế phương

3. Bài thuốc chữa âm đạo ngứa rát

4. Bài thuốc hỗ trợ chữa bệnh sùi mào gà

5. Bài thuốc chữa dị ứng

6. Bài thuốc chữa quai bị

7. Bài thuốc chữa xuất tinh sớm

8. Bài thuốc chữa chứng sưng đau do chân tay nứt nẻ

9. Bài thuốc hỗ trợ điều trị giun kim

10. Bài thuốc chữa lỵ

11. Bài thuốc ngâm rửa chân

12. Bài thuốc chữa chứng khô âm đạo

Những lưu ý khi sử dụng khổ sâm chữa bệnh

Đối với khổ sâm cho lá, khi sử dụng cần chú ý đến các vấn đề sau:

Còn đối với loại khổ sâm cho rễ thì cần chú ý đến các vấn đề sau:

Tóm lại, khổ sâm cho lá và cho rễ có tác dụng khác nhau, chính vì thế cần phân biệt rõ để sử dụng đúng mục đích. Tốt nhất, trước khi dùng bất cứ loại khổ sâm nào để chữa bệnh cũng nên tham khảo kỹ ý kiến thầy thuốc hay người có chuyên môn. Những thông tin được đề cập trong bài viết trên chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế cho chỉ dẫn từ thầy thuốc.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 29/09 năm 2020 | Cây thuốc | Tag: . .