Ích trí nhân là cây gì, có tác dụng gì?

Ích trí nhân còn được gọi là Anh hoa khố, Ích chí tử, Trích đinh tử,... theo y học cổ truyền ích trí nhân là vị thuốc bổ thận, cố khí, sáp tinh. Vị thuốc thường được sử dụng để điều trị các chứng tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu mất kiểm soát, tiểu không tự chủ. Chi  tiết tham khảo công dụng ích trí nhân được chia sẻ bên dưới. Ích trí nhân là cây gì? Tên...

Có thể bạn quan tâm:

Ích trí nhân còn được gọi là Anh hoa khố, Ích chí tử, Trích đinh tử,… theo y học cổ truyền ích trí nhân là vị thuốc bổ thận, cố khí, sáp tinh. Vị thuốc thường được sử dụng để điều trị các chứng tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu mất kiểm soát, tiểu không tự chủ. Chi  tiết tham khảo công dụng ích trí nhân được chia sẻ bên dưới.

Ích trí nhân là cây gì?

Mục lục

ich-tri-nhan

Ích trí nhân thường mọc hoang ở vùng rừng núi trung du và thượng du. Tại Trung Quốc, dược liệu được tìm thấy ở đảo Hải Nam, tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây.

Tại Việt Nam chưa rõ khu vực phân bố dược liệu này. Hiện tại Ích trí nhân ở nước ta được nhập từ nước ngoài, chủ yếu là Trung Quốc.

Quả và hạt cây Ích trí nhân được ứng dụng làm dược liệu. Đông y gọi là Ích chí tử.

Ích trí nhân thu hái vào tháng 7 – 8, khi quả chuyển từ màu nâu sang hơi vàng xanh. Hạt to, đầy được xem là có chất lượng tốt. Sau khi thu hái, mang về phơi hoặc sấy khô.

Các bào chế dược liệu Ích trí nhân:

Đặc điểm nhận dạng cây ích trí nhân

Ích trí nhân là cây thân thảo, sống lâu năm, toàn thân có vị cay, chiều cao từ 1 – 1.5 mét. Lá hình mác, dài khoảng 17 – 33 cm, rộng khoảng 3 – 6 cm. Hoa mọc thành chùm, thường phát triển ở đầu cành, có màu trắng đốm tím.

Quả Ích trí nhân hình cầu, đường kính quả khoảng 1.5 cm, dài khoảng 2 – 2.4 cm, 2 đầu hơi nhọn. Vỏ quả có màu nâu đỏ hoặc nâu xám, có khoảng 13 – 20 đường chỉ dọc nổi lồi lõm không đều, vỏ mỏng, hơi dẻo, dính sát vào hạt. Quả chín có màu vàng xanh, hạt có nhiều cạnh màu đen. Màu quả vào tháng 7 – 8.

Hạt Ích trí nhân có dạng tròn, dẹt, cạnh hơi dày, đường kính khoảng 0.4 cm, màu nâu xám hoặc vàng xám. Khi đập vỏ hạt thì thịt bên trong có màu trắng, chất bột.

Thành phần hóa học có trong quả ích trí nhân

Trong dược liệu Ích trí nhân có chứa một số hoạt chất như:

Ích trí nhân có tác dụng gì?

Tính vị:

Quy kinh

Theo y học hiện đại:

Theo y học cổ truyền:

Chủ trị:

Liều lượng, cách dùng ích trí nhân

Ích chí tử có thể dùng độc vị hoặc dùng kết hợp, có thể tán bột hoặc sắc thành thuốc.

Liều lượng khuyến cáo: 4 – 12 g mỗi ngày.

Một số bài thuốc sử dụng ích trí nhân chữa bệnh

1. Trị bụng trướng đau, tiêu chảy nhiều ngày không đứt

Sử dụng Ích chí tử, Phục Linh, Phục thần, mỗi vị phân lượng bằng nhau, tán thành bột mịn. Mỗi lần sử dụng 8 – 12 g.

2. Chữa bụng suy yếu bàng quang, tiểu nhiều, tiểu mất kiểm soát

Sử dụng Ích chí tử (sao với muối) kết hợp với Thiên thai ô dược, mỗi vị phân lượng bằng nhau, tán thành bột. Sau đó lại nấu Hoài sơn thành hồ, trộn với bột thuốc làm thành viên hoàn, mỗi viên to bằng hạt ngô. Mỗi lần uống 30 viên uống với nước sôi, lúc đói.

3. Chữa chứng bạch trọc, nước tiểu đục như nước vo gạo, chướng bụng khó tiêu

Sử dụng Ích chí tử tẩm nước muối, sao kỹ. Lại dùng nước gừng ấm tẩm vào Hậu phác, sao sơ. Dùng 2 vị thuốc trên, mỗi vị phân lượng bằng nhau, thêm 3 lát Gừng, 1 quả táo, sắc thành nước, dùng uống khi còn nóng.

4. Chữa xích trọc

Sử dụng 80 g Ích chí tử, Viễn chí, Cam thảo (thủy chưng), 320 g, Phục thần 80 g, tán thành bột mịn, trộn với rượu làm thành viên hoàn to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần dùng uống 50 viên với nước gừng sắc, uống lúc đói.

5. Chữa tỳ thận hư nhiệt, nước tiểu đục, tinh trùng yếu, tâm khí không thông

Sử dụng Phục thần, Phục linh, Ích trí nhân, mỗi vị phân lượng bằng nhau, tán thành bột mịn. Mỗi lần dùng uống 8 – 12 g.

6. Chữa phụ nữ băng trung, huyết ra nhiều

Dùng Ích trí nhân sao vàng, tán nhuyễn. Mỗi lần dùng 8 g với nước cơm pha một ít muối.

7. Điều trị thường hay tiểu đêm, trẻ em đái dầm

Sử dụng Ích chí tử, Hoài sơn (chưng với rượu), Ô dược, mỗi vị phân lượng bằng nhau, tán bột, gia thêm mật ong làm thành viên hoàn. Mỗi lần dùng uống 8 – 12 g, mỗi ngày 2 – 3 lần.

8. Làm tan mùi tanh hôi, làm cho miệng thơm

Sử dụng Ích chí tử 40 g, Cam thảo 8 g, nghiền nát, cho vào gói kín. Thi thoảng dùng lưỡi liếm một ít.

9. Chữa di tinh do bạch đới, thận dương hư

Sử dụng Ích chí tử, Phục thần, Phục linh, mỗi vị phân lượng bằng nhau, tán thành bột mịn. Mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 8 g, uống với nước ấm.

10. Chứa phụ nữ ra huyết khi mang thai

Dùng 20 g Ích chí tử, 40 g Sa nhân (cà bỏ vỏ), tán nhuyễn. Mỗi ngày dùng uống 2 lần, mỗi lần 12 g, uống với nước ấm khi bụng đói.

11. Chữa chứng miệng chảy nước dãi nhiều

Sử dụng Ích chí tử, Bán hạ, Đảng sâm, Quất bì, Xa tiền tử, mỗi vị phân lượng 12 g, Phục linh 16 g, sắc thành thuốc, dùng uống khi còn ấm.

12. Chữa tỳ thận hư gây tiêu chảy

Sử dụng Ích chí tử, Kha tử nhục, Hoài sơn, mỗi vị đều 12 g, Tiểu hồi, Cam khương, Trần bì, Mộc hương, Ô mai, mỗi vị đều 6 g, tán thành bột mịn, trộn với hồ làm thành viên hoàn. Mỗi lần dùng 4 g, ngày 2 lần.

Lưu ý khi sử dụng ích trí nhân

Tóm lại, Ích trí nhân được sử dụng để điều trị các chứng tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu mất kiểm soát, tiểu không tự chủ. Mắc vị dược liệu không chứa độc, tuy nhiên người bệnh nên trao đổi với thầy thuốc trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn và hiệu quả của vị thuốc.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 29/09 năm 2020 | Cây thuốc | Tag: