Cù mạch là cây gì, có tác dụng gì?

Cây cù mạch còn được gọi là cây cự câu mạch, cẩm chướng thơm, cẩm nhung, cồ mạch, đại lan, cự mạch, thánh lung,... Theo Đông y, cù mạch là một loại dược liệu có tính hàn, vị đắng, quy về hai kinh Tâm và Tiểu Trường. Cây cù mạch có tác dụng điều trị bệnh sạn đường niệu, nhiễm trùng đường tiểu, bí đái, hóc xương… Chi tiết tham khảo về công dụng cây cù mạch được chia sẻ...

Có thể bạn quan tâm:

Cây cù mạch còn được gọi là cây cự câu mạch, cẩm chướng thơm, cẩm nhung, cồ mạch, đại lan, cự mạch, thánh lung,… Theo Đông y, cù mạch là một loại dược liệu có tính hàn, vị đắng, quy về hai kinh Tâm và Tiểu Trường. Cây cù mạch có tác dụng điều trị bệnh sạn đường niệu, nhiễm trùng đường tiểu, bí đái, hóc xương… Chi tiết tham khảo về công dụng cây cù mạch được chia sẻ bên dưới.

Cù mạch là cây gì?

Mục lục

cu-mach

Ở nước ta, cây cù mạch thường được trồng làm cảnh ở nhiều nơi. Trong đó, nhiều nhất là ở Đà Lạt. Ngày nay, y học đã phát hiện ra nhiều tác dụng của cù mạch với sức khỏe nên thảo dược này cũng được trồng với diện tích rộng để thu hái dược liệu phục vụ làm thuốc chữa bệnh.

Toàn cây, bao gồm lá, thân, hoa, ngọn non và hạt của cây cù mạch là những bộ phận được sử dụng làm thuốc chữa bệnh.

Cù mạch sẽ được thu hái làm dược liệu khi cây bắt đầu chớm ra hoa, thông thường là sau tiết lập thu. Cây được đem về rửa sạch, để nguyên hoặc thái nhỏ, dàn mỏng trên nong nia bằng tre đem bỏ vào nơi râm mát, chỗ có nhiều gió để làm khô dược liệu. Có thể dùng dược liệu ở dạng tươi hoặc đem sao qua tán bột dùng.

Đặc điểm nhận ạng cây cù mạch

Cù mạch là một loại thực vật có hoa, thân nhỏ, mọc bò trên mặt đất thành cụm. Thân mọc đứng, màu xanh lam chia thành nhiều đốt. Lá mọc đối ở ngay đầu đốt, dài, hình mũi mác.

Hoa cù mạch thường nở vào mùa xuân hoặc mùa hạ, có 5 cánh. Đầu trên cánh màu tím tua rua, đầu dưới màu tím. Đài hoa hợp với nhau thành một ống dài chứa 5 răng. Nhị hoa to.

Quả của cây cù mạch hình trụ, có dạng quả nang được tạo thành từ 4 mảnh vỏ ghép lại. Bên trong có hạt giẹp, nhỏ, hình tròn, màu đen trông giống với hạt mè.

Cây cù mạch có tác dụng gì?

Tính vị: Cù mạch tính hàn, vị đắng

Quy kinh: Cù mạch có thể đi vào 2 kinh gồm:

Theo y học cổ truyền, cù mạch là dược liệu có khả năng lợi niệu, trừ thấp, kích thích lưu thông khí huyết, thông lâm, trừ ứ, chỉ thống.

Chủ trị

Liều lượng, cách dùng cây cù mạch

Mỗi ngày dùng 6 – 15g tùy theo tình trạng bệnh

Cách sử dụng

Độc tính: Cù mạch không có độc. Tuy nhiên bệnh nhân cũng cần phải thận trọng sử dụng đúng cách và tuân thủ đúng liều lượng cho phép để đạt được hiệu quả tốt nhất khi trị bệnh.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây cù mạch

Đông y có nhiều bài thuốc chữa bệnh từ cù mạch như sau:

+ Điều trị sỏi ở niệu quả do chứng thấp nhiệt hạ chú

Áp dụng bài thuốc Niệu lộ bài thạch thang:

+ Bài thuốc điều trị chứng kết nhiệt ở hạ tiêu, đi tiểu rắt, nước tiểu có máu hoặc đi ngoài ra máu

Trong sách Thiên Kim Phương có chia sẻ bài thuốc Lập hiệu tán dùng để chữa các chứng bệnh trên như sau:

+ Chữa vướng dị vật trong cổ họng hoặc bị tên, dao đâm vào phần mềm không ra được

+ Điều trị sạn đường tiết niệu, nước tiểu đỏ

Sách Ngoại đài bí yếu có chia sẻ bài thuốc chữa trị như sau:

+ Chữa hóc xương trong cổ họng

+ Điều trị thai chết lưu, bà bầu chuyển dạ lâu mà chưa sinh được

Theo sách Thiên kim phương, các trường hợp bị thai chết lưu trong bụng mẹ hoặc chuyển dạ đã lâu mà chưa đẻ có thể lấy cù mạch sắc uống. Liều lượng theo hướng dẫn của thầy thuốc.

+ Bài thuốc chữa mắt đỏ, sưng đau kèm theo cảm giác lèm nhèm

+ Chữa mộng thịt trong mắt

+ Chữa tiểu không thông cấp tính do thấp nhiệt, viêm nhiễm đường tiểu, tiểu ít, tiểu đắt, có cảm giác đau buốt khi đi tiểu

Áp dụng bài thuốc bát chính ô lăng thang mỗi ngày 1 thang:

+ Chữa dằm tre đâm vào thịt không lấy ra được

+ Chữa tiểu tiện ra máu

+ Chữa bệnh sỏi bàng quang

+ Điều trị bí tiểu, có thủy khí

Áp dụng bài thuốc Qua lâu cù mạch hoàn:

+ Điều trị các chứng bế kinh, ứ huyết

+ Bài thuốc điều trị các chứng huyết lâm, nhiệt lâm tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có màu đỏ, bí tiểu, căng tức ở bụng dưới, khô miệng, mạch đập nhanh

Phép giải là thanh nhiệt tả hỏa và thông lâm với bài thuốc Bát chính tán:

+ Điều trị tiểu buốt, tiểu khó, nước tiểu có mủ do thấp nhiệt

Y học cổ truyền có bài thuốc Thận vu thanh giải thang để khắc phục chứng bệnh này như sau:

+ Điều trị tiểu són, tiểu rắt, u phì đại tuyến tiền liệt

+ Chữa bệnh tiểu không thông

Áp dụng bài thuốc trong Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Học:

Lưu ý khi sử dụng cây cù mạch

Tóm lại, cây cù mạch có tác dụng điều trị bệnh sạn đường niệu, nhiễm trùng đường tiểu, bí đái, hóc xương…  Bệnh nhân nếu có ý định sử dụng cù mạch nên tiến hành thăm khám trước để nắm rõ mức độ bệnh tình của mình xem liệu có phù hợp hay không. Tránh tự ý áp dụng bừa bãi, đặc biệt là khi đang bị bệnh ở mức độ nghiêm trọng. 

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 13/01 năm 2021 | Cây thuốc | Tag: .