Củ gấu tàu là gì, có tác dụng gì?

Củ gấu tàu hay còn gọi là Ấu tẩu, Ô đầu, Thiên hùng, Trắc tử, Xuyên ô, Gấu tàu,.... thường được dùng ngoài để chữa chứng đau nhức xương khớp như: tê mỏi chân tay, đau nhức cơ thể, bầm tím, trật khớp, sai khớp, tê bại,... Tuy nhiên vị thuốc này có độc tính mạnh (do hàm lượng acotinin cao) nên chỉ được sử dụng khi có chỉ định của thầy thuốc. Củ gấu tàu là gì? Tên gọi...

Có thể bạn quan tâm:

Củ gấu tàu hay còn gọi là Ấu tẩu, Ô đầu, Thiên hùng, Trắc tử, Xuyên ô, Gấu tàu,…. thường được dùng ngoài để chữa chứng đau nhức xương khớp như: tê mỏi chân tay, đau nhức cơ thể, bầm tím, trật khớp, sai khớp, tê bại,… Tuy nhiên vị thuốc này có độc tính mạnh (do hàm lượng acotinin cao) nên chỉ được sử dụng khi có chỉ định của thầy thuốc.

Củ gấu tàu là gì?

Mục lục

cu-gau-tau

Cây củ gấu tàu phân bố nhiều ở các tỉnh của Trung Quốc. Ở nước ta, loài thực vật sinh sống chủ yếu tại những vùng núi cao ở các tỉnh Tây Bắc.

Rễ củ của cây được sử dụng để làm thuốc. Củ ấu tàu là phần củ cái (rễ chính) của cây.

Để đảm bảo rễ có phẩm chất tốt, nên thu hái vào mùa thu (thời điểm trước khi cây ra hoa). Sau khi thu hoạch về đem rửa sạch rồi chia củ lớn và củ nhỏ, sau đó đem phơi hoặc sấy khô để dùng dần. Dược liệu ấu tẩu có độc tố mạnh nên cần bào chế bằng cách ủ với muối (diêm phụ), tẩm với nước đậu đen (hắc phụ) để làm giảm độc tính của thuốc.

Bạn có thể tham khảo bài viết về dược liệu Ô đầu để được hướng dẫn cụ thể về phương pháp bào chế củ gấu tàu.

Đặc điểm nhận dạng củ gấu tàu

Củ ấu tàu là rễ chính của cây Ô đầu (Aconium forrtunei Hemsl), phần rễ phụ (rễ con) được chế thành dược liệu phụ tử.

Củ gấu tàu là cây thuốc quý, thân nhỏ và sống nhiều năm. Cây có chiều cao trung bình khoảng 0.5 – 1m, thân hình trụ, nhẵn và mọc đứng. Rễ phát triển mạnh tạo thành củ, bao gồm củ cái và các củ con nhỏ.

Lá xẻ thành 3 thùy không đều nhau, mép có răng nhịn, phiến lá được phủ lông ngắn, nhỏ. Hoa mọc thành chùm, có màu xanh lam nhạt và thường mọc ở ngọn.

Thành phần hóa học có trong củ gấu tàu

Ấu tẩu chứa thành phần chính là chất nhựa, đường, acid hữu cơ, aconitin và một số alkaloid khác.

Lưu ý: Củ gấu tàu được xếp vào nhóm thuốc độc bảng A. Vì vậy khi bảo quản, cần để trong lọ kín và đặt ở nơi thoáng mát, khô ráo,… Vị thuốc này dễ bị mối mọt nên thỉnh thoảng cần đem phơi sấy để tránh hư hại.

Củ gấu tàu có tác dụng gì?

Tính vị: Vị cay, đắng, tê, tính rất nóng và có độc mạnh.

Quy kinh: Quy vào 12 kinh mạch, trong đó tác động mạnh nhất vào kinh Tỳ, Thận, Tâm và Can.

– Theo y học cổ truyền:

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Liều lượng, cách dùng củ gấu tàu

Củ gấu tàu chứa độc tính mạnh nên chủ yếu được sử dụng ở dạng ngâm rượu và dùng xoa bóp (không dùng cho vết thương hở).

Ngoài ra dược liệu cũng được dùng ở ngâm rượu hoặc sắc uống với liều dùng 3 – 4g/ ngày.

Bị ngộ độc củ gấu tàu phải làm sao?

Hoạt chất aconitin trong dược liệu có thể gây ngộ độc nếu sử dụng quá liều hoặc bào chế dược liệu sai cách. Các dấu hiệu nhận biết, bao gồm: Chảy nước dãi, buồn nôn, không đứng được, tê lưỡi và đầu chi, vã mồ hôi, tim đập nhanh, tiêu chảy, da lạnh, tức ngực,…

Ngay sau khi nhận thấy các triệu chứng này cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện để được xử lý kịp thời. Nếu chậm trễ, bệnh nhân có thể bị liệt hô hấp, rối loạn nhịp tim và tử vong.

Trong trường hợp không thể đưa bệnh nhân đến bệnh viện, sử dụng phòng phong sắc kỹ và cho bệnh nhân uống để làm giảm độc tính của thuốc.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ củ gấu tàu

1. Bài thuốc trị khớp sưng đỏ, đau và khó co duỗi

2. Bài thuốc trị hàn thấp chân tay tê đau và chứng phong thấp

3. Bài thuốc xoa bóp giúp giãn gân cơ, trị đau nhức, tiêu viêm và lưu thông khí huyết

4. Bài thuốc trị viêm khớp mãn tính gây đau nhức, tê bì và giảm khả năng vận động

5. Bài thuốc trị trật khớp, bong gân và phong thấp

Lưu ý khi sử dụng củ gấu tàu chữa bệnh

Tóm lại, củ gấu tàu thường được dùng ngoài để chữa chứng đau nhức xương khớp như: tê mỏi chân tay, đau nhức cơ thể, bầm tím, trật khớp, sai khớp, tê bại,…  Củ gấu tàu là vị thuốc quý, có tác dụng thông 12 kinh mạch. Tuy nhiên dược liệu này chứa độc tính rất mạnh và có khả năng gây tử vong. Vì vậy bạn chỉ nên sử dụng bài thuốc và món ăn từ củ gấu tàu khi có chỉ định của thầy thuốc.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 29/09 năm 2020 | Cây thuốc | Tag: