Bạch chỉ là cây gì, có tác dụng gì?

Cây bạch chỉ còn được gọi là cây bách chiểu, an bạch chỉ, chỉ hương, xuyên bạch chỉ, lan hòe, bạch cự,... Cây bạch chỉ là một loại thảo dược sống lâu năm, có vị cay, hơi ngọt, tính ấm, ít độc. Đông y thường sử dụng rễ cây bạch chỉ làm thuốc chữa đau đầu, đau răng, bạch đới, cảm cúm, u nhọt sưng đau… Chi tiết tham khảo công dụng cây bạch chỉ được chia sẻ bên...

Có thể bạn quan tâm:

Cây bạch chỉ còn được gọi là cây bách chiểu, an bạch chỉ, chỉ hương, xuyên bạch chỉ, lan hòe, bạch cự,… Cây bạch chỉ là một loại thảo dược sống lâu năm, có vị cay, hơi ngọt, tính ấm, ít độc. Đông y thường sử dụng rễ cây bạch chỉ làm thuốc chữa đau đầu, đau răng, bạch đới, cảm cúm, u nhọt sưng đau… Chi tiết tham khảo công dụng cây bạch chỉ được chia sẻ bên dưới.

Bạch chỉ là cây gì?

Mục lục

bach-chi

Cây bạch chỉ ưa mọc ở bìa rừng có độ cao khoảng 500 – 1000m so với mực nước biển hoặc các vùng thung lũng, đồng cỏ và ven bờ suối.

Rễ cây bạch chỉ được sử dụng làm dược liệu.

Rễ hình trụ, màu nâu nhạt hoặc màu vàng, dài khoảng 3 – 5cm, có mùi thơm hắc, vị cay của tinh dầu. Đầu cổ rễ hơi vuông và thu nhỏ dần xuống đầu dưới. Mặt ngoài vỏ rễ lồi lên nhiều nốt nhỏ nằm ngang, xếp thành 4 hàng dọc theo thân rễ.

Bẻ ngang rễ thấy cứng, không xơ. Ruột rễ mềm, chất bột, màu trắng ngà, phía ngoài xốp. Có tầng sinh gỗ dạng vòng tròn, trong đó gỗ chiếm 1/2 – 1/3 đường bán kính.

Rễ cây bạch chỉ thường được thu hái vào mùa thu lúc trời khô ráo. Những cây khoảng 10 tháng tuổi trở lên, có lá bắt đầu úa vàng nhưng chưa kết hạt sẽ được đào lên để lấy rễ. Sau đó đem về rửa sạch, cắt bỏ cổ rễ và các rễ con nhỏ mọc xung quanh.

Đặc điểm nhận dạng cây bạch chỉ

Bạch chỉ là cây sống lâu năm có chiều cao trung bình từ 1 – 2,5 m. Thân rỗng, mập, đường kính dao động từ 2 – 3 cm. Bên ngoài nhẵn, màu tím hồng hoặc xanh lục ánh tía. Phần thân dưới nhẵn, thân trên có lông tơ ngắn.

Lá to, xẻ lông chim, màu xanh. Cuống lá dài khoảng 4 – 20cm, phần cuối cuống phát triển thành bẹ ôm vào thân. Hai bên mép lá có hình răng cưa, đường gân phía mặt trên của lá được bao phủ một lớp lông tơ mềm.

Cây bạch chỉ cho ra hoa vào thời điểm tháng 7 -8 hàng năn. Hoa màu trắng mọc thành cụm ngay đầu cành hoặc kẽ lá, có hình tán kép, kích thước từ 10 – 30cm. Các tán hoa nối với thân bằng một cuống chung dài 4 – 20cm. Cánh hoa có khía, hình trứng ngược. Bầu nhụy có thể nhẵn hoặc chứa lông tơ.

Quả bế đôi dẹt, ra vào tháng 8 -9 trong năm. Chiều dài quả khoảng 4 – 7mm, hình bầu dục, một số quả hơi trò

Cách bào chế bạch chỉ dược liệu

Trước cho vào thuốc, đem bạch chỉ sao qua, sao cháy hoặc sao tẩm với giấm.

Thành phần hóa học có trong cây bạch chỉ

Theo Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam, thành phần chủ yếu của bạch chỉ là tinh dầu. Ngoài ra còn có các dẫn chất Curamin bao gồm:

Cây bạch chỉ có tác dụng gì?

Tính vị:

+ Theo Trấn Nam Bản Thảo: Vị cay, ngọt nhẹ, tính ấm

+ Theo Vược Cật Đồ Khảo: Vị cay, mùi hôi, ít độc

+ Theo Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển, Trung Dược Đại Từ Điển và Đông Dược Học Thiết Yếu: Vị cay, tính ấm

Quy kinh: Bạch chỉ có thể quy vào các kinh Bàng quang (Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển), Phế, Tỳ, Vị ( Trung Dược Đại Từ Điển, Lôi Công Bào Chính Luận), Đại trường (Đông Dược Học Thiết Yếu, Trân Châu Nang) và kinh Can ( Bản Thảo Kinh Giải .

Nghiên cứu hiện đại cho thấy, bạch chỉ có tác dụng giảm đau, kích thích trung khu thần kinh. Các chất trong dược liệu này còn có tác dụng làm tăng tiết axit trong dạ dày và ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn gây bệnh, chẳng hạn như vi khuẩn Gram +, trực khuẩn lị, thương hàn hay vi khuẩn lao.

Pommade trong bạch chỉ có khả năng ngăn ngừa và trị liệu chứng loát giác mạc do bị bỏng ánh sáng. Thành phần Angelicotoxin khi được sử dụng với liều lượng nhỏ gây kích thích trung khu vận mạch, làm huyết áp tăng

Theo y học cổ truyền, bạch chỉ có tác dụng kháng khuẩn, giảm đau, giúp tàn hàn, tiêu mủ, trừ phong, giải độc, chỉ thống, hoạt huyết, táo thấp.

Liều lượng, cách dùng cây bạch chỉ

Rễ bạch chỉ được dùng với liều lượng 3 – 6g một ngày hoặc cao hơn tùy theo khuyến cáo của thầy thuốc. Các hình thức sử dụng thuốc như sau:

Cây bạch chỉ có độc không?

Theo dược Vật Đồ Khảo, bạch chỉ hơi có độc. Thực tế một số báo cáo cũng đã ghi nhận nhiều trường hợp bị ngộ độc, co giật khi sử dụng tinh dầu chiết xuất từ bạch chỉ ở liều cao.

Chất angelicotoxin trong bạch chỉ có độc tính tương tự như chất Xicutoxin nhưng nhẹ hơn. Ngoài ra, bạn có thể bị dị ứng với thành phần của dược liệu này dẫn đến nhiều biểu hiện bất thường như kích ứng da, ngứa da, nổi mẩn đỏ, mề đay, sưng môi miệng, khó thở…

Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây bạch chỉ

1. Điều trị các chứng hậu sản, phong, chóng mặt thường xuyên

2. Chữa sổ mũi, nước mũi còn trong

3. Hạ sốt cho trẻ em

4. Chữa đau răng

5. Chữa hóc xương

6. Chữa táo bón, khó đi cầu

7. Trị mụn nhọt sưng đau

8. Chữa bệnh bạch đới ở phụ nữ

9. Chữa nhức đầu, đau mắt

10. Chữa bệnh đau nửa đầu

11. Chữa cảm cúm

12. Chữa bệnh trĩ ( trĩ nội, trĩ ngoại, trĩ hỗn hợp )

13. Chữa trị các vấn đề về mắt

14. Chữa đổ nhiều mồ hôi trộm vào ban đêm

15. Chữa đại tiện ra máu

16. Chữa đi tiểu có máu

17. Trị hôi miệng, hơi thở có mùi hôi khó chịu

18. Chữa bệnh bạch đới ở phụ nữ, nước tiểu đục, niêm mạc ruột có mủ máu, lạnh đau ở khu vực bụng và rốn

19. Chữa đầu phong

20. Chữa đau mí mắt do các yếu tố nhiệt, phong, đờm

21. Chữa viêm xoang

22. Chữa tiểu khó

23. Chữa đau nhức ống chân

24. Chữa mụn đinh nhọt dạng nhẹ, mới mọc

25. Chữa rắn, rết cắn

Lưu ý khi dùng cây bạch chỉ chữa bệnh

– Những đối tượng không nên dùng bạch chỉ:

– Thận trọng khi dùng

Tham khảo ý kiến thầy thuốc và những người có kinh nghiệm chuyên môn khi có ý định dùng cây bạch chỉ cho các trường hợp:

– Tương tác thuốc:

Rễ cây bạch chỉ có thể tương tác với Warfarin – một loại thuốc chống đông máu. Việc sử dụng chúng cùng lúc có thể làm giảm hoặc mất tác dụng của thuốc.

Sự tương tác giữa bạch chỉ với các thuốc khác vẫn chưa được báo cáo. Để tránh hiện tượng trên, bạn nên thận trọng cung cấp cho thầy thuốc một danh sách đầy đủ tất cả các loại thuốc tân dược, thuốc bổ hay các thuốc thảo dược bạn đang dùng.

Tóm lại, rễ cây bạch chỉ làm thuốc chữa đau đầu, đau răng, bạch đới, cảm cúm, u nhọt sưng đau… Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Do đó, bạn cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng để đạt được kết quả điều trị tốt nhất.

Baonongsan.com: tổng hợp thông tin giá nông sản, nuôi trồng các loại rau, nông thuỷ hải sản mang giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân khắp các miền tổ quốc.

Từ khóa:

Ngày 13/01 năm 2021 | Cây thuốc | Tag: . .